ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟΣ: ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ;

Του Απόστολου Ρούσση

Ήταν το φθινόπωρο του 1969, όταν εμφανίστηκε ―στην πρωτόγονη τότε μορφή του και για λόγους πολιτικούς― ως ανατέλλων αστήρ το Διαδίκτυο, όρος χρονικά πολύ ύστερος από το έτος δημιουργίας του. Έκτοτε γνώρισε τεράστια εξάπλωση και εισέδυσε σε κάθε έκφανση του ανθρώπινου βίου σε βαθμό, που ούτε οι ιδρυτές του δεν θα μπορούσαν να διανοηθούν. Ο Κυβερνοχώρος αποτελεί αναμφίβολα τη διασταύρωση των λεωφόρων των επικοινωνιών, των πληροφοριών και των επιτευγμάτων του ανθρώπου, και σαν παλμογράφος καταγράφει τις τάσεις των κοινωνιών. Παρά ταύτα δεν φυλλορροούν οι θεωρίες, που αντιμετωπίζουν το Διαδίκτυο ως το πρελούδιο της πλήρους ανθρώπινης  αποξένωσης, παραλληλίζοντάς το με τη φυλακή τού ψηφιακού κόσμου.

Στο λυκαυγές του 21ου αιώνα το Ίντερνετ ρυθμίζει με τρόπο καθοριστικό και ανεπανάληπτο στα χρονικά τις σχέσεις των ανθρώπων. Με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης καθιερώνονται αναφανδόν τρόποι πρωτόγνωροι και ρηξικέλευθοι για τη γνωριμία ανθρώπων από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα αλλά και για τη διατήρηση των ήδη υφισταμένων σχέσεων, όταν οι καταστάσεις επιβάλλουν τη χιλιομετρική απόσταση. Δεν θα ήταν υπερβολή να λέμε ότι το Διαδίκτυο αποτελεί ένα βήμα πριν από την ανακάλυψη του διακτινισμού, καθώς ενώνει κυριολεκτικά ανθρώπους, αψηφώντας τον χωροχρόνο. Ωστόσο, δεν λείπουν οι φωνές, που κάνουν λόγο για χώρο, στον οποίον ελλοχεύουν κίνδυνοι επικοινωνίας με άγνωστα άτομα αόριστης ―αλλά και ψευδούς(!)― καταγωγής, ηλικίας και αμφίβολων προσδοκιών, διατρανώνοντας στατιστικά περιστατικών παρενόχλησης και αποπλάνησης. Η μερίδα των πολέμιων υποστηρίζει την αλλοτρίωση από την αληθινή ζωή, την παραίτηση από τη γοητευτικά κοπιώδη διαδικασία γνωριμίας ανθρώπων του κοινωνικού περίγυρου και την αναπόφευκτη προσφυγή στο καταφύγιο της εύκολης και ανούσιας διαδικτυακής επαφής ατόμων. Κατ’ αυτούς το μέλλον των ανθρώπινων σχέσεων σκιαγραφείται οδυνηρό.

Στον τομέα της πληροφορίας δεν χωρεί αμφιβολία για την αλματώδη και διαρκώς καλπάζουσα πρόοδο, που σημειώνεται ανά τον κόσμο. Εύκολη, άμεση και προσιτή πρόσβαση σε εκατομμύρια ιστοσελίδων, ταχεία διάδοση πληροφοριών και ειδήσεων ανεξαρτήτως γεωγραφικού μήκους και πλάτους, εύκολη και απλή πραγμάτωση ερευνών όλων των επιστημών, εύρεση αμιγώς διαδικτυακών επαγγελμάτων, αντικατάσταση μαθημάτων και διαλέξεων από πλατφόρμες ηλεκτρονικής εκμάθησης («elearning») και γνώση διαθέσιμη σε όλους άνευ χρηματικών ορίων είναι ελάχιστα στοιχεία από τη λίστα των κατορθωμάτων του Κυβερνοχώρου. Στην αντίπερα όχθη επιφυλακτικοί κύκλοι κρούουν το σήμα κινδύνου και προβάλλουν τα αντεπιχειρήματα των οικονομικών σκοπιμοτήτων, που υποβόσκουν στο Διαδίκτυο, της ανεξέλεγκτης ―στο μεταίχμιο με τη σαθρή― επιστημονικά και λογικά γνώσης ανωνύμων συντακτών, της χειραγώγησης των μαζών και της θυσίας της ανθρώπινης ρέμβης στον βωμό των κάθε είδους επικερδών συμφερόντων χωρίς να παραλείπουν την αποξένωση από τα παραδοσιακά μέσα πρόσβασης στη γνώση, φοβισμένοι για την άνευ προηγουμένου ισοπέδωση του βιβλίου. Γι’ αυτούς το χαρτί αποτελεί σίγουρα ένα ανθρώπινο κεκτημένο, ενώ η οθόνη δεν διαφέρει σε τίποτε από ένα εύθραυστο γυαλί.

Ο σύγχρονος άνθρωπος αφιερώνει σημαντικό μέρος της ημέρας του πλοηγούμενος στον Κυβερνοχώρο ―ποιος μπορεί να το αμφισβητήσει; Πλήθος ηλεκτρονικών διευθύνσεων και ιστοτόπων προσφέρουν κειμενικά, ακουστικά και οπτικοακουστικά δεδομένα προς ψυχαγωγία και πνευματική ανάπαυση αλλά και εγρήγορση. Μουσική, βίντεο, συμβουλευτικές και κοινωνικές ιστοσελίδες, και πολυμέσα συνυφαίνουν το πλέγμα των αιτίων, κατά τα οποία ο άνθρωπος στρέφεται πρόδηλα στον ψηφιακό κόσμο, φωνάζοντας «Ερρέτω!» στον κονισαλέο αναλογικό. Η προσφορά της ζωντανής εικόνας και μόνο αρκεί, για να προσεγγίσει πολυάριθμα άτομα, που προσπαθούν απεγνωσμένα να αποδράσουν από τον λαβύρινθο της παγερής και μονοδιάστατης καθημερινότητας. Στην όψη αυτών όσοι, αντίθετα, αποκρούουν τις παραπάνω απόψεις υποστηρίζουν πως για τις κοσμοβριθείς κοινωνίες μας η πλήρης αποξένωση είναι προ των πυλών. Οι άνθρωποι καθηλώνονται μπροστά σε άψυχες ηλεκτρονικές συσκευές, ολιγωρούν για την αληθινή ζωή, που τους προσπερνά ανέπαφη, αλώνουν τους μεταξύ τους δεσμούς, απομακρύνονται από τη φύση, γίνονται φιλέρημοι αντί για ρέκτες και απόμακροι αντί για κοινωνικοί. Το Ίντερνετ δεν είναι το χείλος του γκρεμού, αλλά ο ίδιος ο γκρεμός.

Μέσα σε αυτή τη φρενίτιδα των υποστηρικτών και μη του Κυβερνοχώρου διατυπώθηκαν τα τελευταία χρόνια απόψεις, που θέλουν οι μεν το Διαδίκτυο ως το μέλαθρον του σύγχρονου ανθρώπινου πολιτισμού με σκοπό την ολοσχερή διάλυση της παράδοσης ως αναχρονιστικού και αντίθετου της εξέλιξης στοιχείου, κινδυνολογούν οι δε για τα δεινά, τα οποία προκαλούνται και είναι σε πλήρη δυσαναλογία με τα επουσιώδη θετικά χαρακτηριστικά, και επιθυμούν εν μία νυκτί τη εξάλειψη των διαδικτυακών δεδομένων. Ο άνθρωπος σήμερα χρήζει, όσο ποτέ, ευθυκρισίας και λογικής, προκειμένου να αντιμετωπίζει διλήμματα, όπως τα παραπάνω. Πιστεύω πως σε κάθε θεωρητική διένεξη η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση. Το αριστοτέλειο ρητό «παν μέτρον άριστον» δίνει κατ’ εμέ την απάντηση στα ανωτέρω ζητήματα. Ας μην εθελοτυφλούμε: μία λελογισμένη ―ούτε υπερβολικά ούτε ελλειπτικά ακραία― χρήση του Διαδικτύου ωφελεί τον άνθρωπο και είναι ικανή να προάγει τον πολιτισμό, τις τέχνες, τα γράμματα, την επικοινωνία, την είδηση, την πληροφορία και εν γένει κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, αίροντας την παγκόσμια κοινωνία στο ύψος των απαιτήσεων του σύγχρονου αλλά και δαιδαλώδους τρόπου ζωής.

Ας χρησιμοποιούμε, λοιπόν, τον πλούτο της διαδικτυακής πολλαπλότητας με το μέτρο, που λειτουργεί εποικοδομητικά στην καθημερινότητά μας, χωρίς να αναλώνουμε τον ελεύθερο χρόνο μας σε μία απλή και ανούσια καθήλωση μπροστά σε μία οθόνη! 



(Photo by: Logo Maker app)

 

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s